Oświadczenie o dobrowolnym poddaniu się egzekucji

Dobrowolne poddanie się egzekucji jest dodatkowym zabezpieczeniem dla wierzyciela i wspomaga realizację jego interesu. Umożliwia zdecydowanie szybsze egzekwowanie należności, poprzez pominięcie postępowania rozpoznawczego, mającego za zadanie ustalić obowiązek świadczenia (zapłaty, wydania rzeczy). Prawidłowo złożone oświadczenie o dobrowolnym poddaniu się egzekucji w formie aktu notarialnego samo w sobie stanowi już tytuł egzekucyjny, który po zaopatrzeniu go przez sąd w klauzulę wykonalności, stanowi tytuł wykonawczy i uprawnia do prowadzenia egzekucji.
Oświadczenie o dobrowolnym poddaniu się egzekucji jest instytucją materialnoprawną wywołującą skutki procesowe. Reguluje ją Kodeks postępowania cywilnego, który przewiduje szczegółowo w jakich sytuacjach i co do jakich obowiązków dłużnik może dobrowolnie poddać się egzekucji w akcie notarialnym, a nadto – określa co w samym oświadczeniu musi się znaleźć, by oświadczenie to było skuteczne, to znaczy – by mogło być zaopatrzone przez sąd w klauzulę wykonalności. Co należy w tym miejscu podkreślić – sąd klauzulowy nie bada samej zasadności złożenia oświadczenia czy faktycznego istnienia zobowiązania – bada jedynie wymogi formalne złożonego oświadczenia (zagadnienia merytoryczne na tym etapie mogą być rozpoznawane w bardzo wąskim zakresie i tylko na podstawie wyraźnego umocowania ustawowego, np. w odniesieniu do badania faktu przejścia uprawnienia lub obowiązku na inną osobę). Nie oznacza to jednak, że dłużnik pozbawiony jest możliwości obrony – może on wnieść powództwo przeciwegzekucyjne.
Dobrowolne poddanie się egzekucji może stanowić zabezpieczenie np. zapłaty ceny sprzedaży czy wydania zbywanej nieruchomości. Może być także zabezpieczeniem roszczeń wynikających z innych umów. Szczególną rolę pełni ono w przypadku umowy najmu okazjonalnego lokalu. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 czerwca 2001 o o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, oświadczenie najemcy, w którym poddaje się on egzekucji co do opróżnienia i wydania lokalu wynajmującemu, stanowi załącznik do umowy najmu. Ustawa ta reguluje także wysokość wynagrodzenia notariusza za ogól czynności przy sporządzeniu oświadczenia, które wynosi nie więcej niż maksymalna kwota czynszu normowanego bez opcji za 1m2 mieszkania na wynajem, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o Krajowym Zasobie Nieruchomości, określona dla miasta stołecznego Warszawy.